Blog Bảo hiểm xã hội và các loại bảo hiểm xã hội

09
th 04

Bảo hiểm xã hội và các loại bảo hiểm xã hội

 Trái đất luôn vận hành, cuộc sống  thì luôn thay đổi từng ngày. Để tồn tại, con người cần phải lao động và phát triển từng phút. Chính vì sự xuất hiện của công việc đã tạo nên những mối liên quan giữa “người lao động” và “bên sử dụng người lao động”. Không chỉ bỏ ra chi phí để chi trả cho người lao động mà bên sử dụng người lao động còn phải bỏ ra chi phí để bảo vệ sự an toàn trong lao động của nhân viên.

    Từ đó đã hình thành nên các loại quỹ tiền với mục tiêu đảm bảo  cho cuộc sống người lao động cái mà hiện nay được coi là “Bảo hiểm xã hội”. Nội dung sau đây của chúng tôi một phần nào đó sẽ nêu lên cái nhìn tổng quan, chính xác nhất về  Bảo hiểm xã hội

1. Bảo hiểm xã hội là gì?

    Bảo hiểm xã hội hay còn được viết ngắn gọn là BHXH là khoản tiền được bù đắp cho người lao động khi họ bị mất hoặc suy giảm khả năng lao động để tạo thu nhập do bị ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, tàn tật, thất nghiệp,…

Bảo hiểm xã hội là gì?

 Dựa từ quỹ tài chính do đóng góp của những người có tham gia BHXH, có sự đảm bảo của nhà nước, nhằm tạo sự an toàn trong đời sống của những người tham gia lao động và người thân của họ, đồng thời xây dưng bảo đảm an toàn xã hội. Bảo hiểm xã hội là một trong những trụ cột chính của bộ máy an sinh xã hội ở từng quốc gia

    Xét về định nghĩa của bảo hiểm xã hội, trên thị trường trong và ngoài nước có rất nhiều tài liệu liên quan chỉ ra những sự khác nhau trong BHXH dưới nhiều góc nhìn của các chuyên gia. 

Đứng từ góc độ kinh tế: bảo hiểm xã hội sẽ chi trả một nào đó thu nhập khi người tham gia bị mất hoặc suy giảm khả năng lao động. 

Từ góc độ pháp lý: Chế độ bảo hiểm xã hội là toàn bộ những quy chế của pháp luật được nhà nước đưa ra . Quy chế về sự  đảm bảo vật chất, tinh thần cho người lao động hoặc người thân của họ có tham gia bảo hiểm xã hội

  • Khái niệm hình thành bảo hiểm xã hội

  • Các bên trong quan hệ bảo hiểm xã hội

      Có 3 bên liên quan đến BHXH đó là : bên có nhiệm vụ thực hiện bảo hiểm xã hội, bên tham gia bảo hiểm xã hội, bên được bảo hiểm xã hội:

Ở Việt Nam, hoạt động của hệ thống cơ quan bảo hiểm xã hội được thành lập và tổ chức dưới sự chỉ đạo của cơ quan nhà nước từ cấp cao nhất tới cấp thấp nhất .Bên tham gia BHXH là những người đóng chi phí bảo hiểm xã hội cho chính bản thân hoặc cho những người thân, bạn bè hưởng. 

Bảo hiểm xã hội ở Việt Nam

Cũng theo quy chế của pháp luật nhà nước Việt Nam, bên tham gia bảo hiểm xã hội là người có quyền sử dụng lao động tuy nhiên sẽ có một số trường hợp ngoại lệ là nhà nước 

Bên được hưởng bảo hiểm xã hội là toàn bộ những người lao động và người nhân của họ khi đáp ứng đủ các điều kiện đóng góp của chế độ bảo hiểm xã hội

  • Các nhân tố tạo ra chế độ bảo hiểm xã hội 

Thành phần có quyền hưởng bảo hiểm xã hội, điều kiện cần thiết để được hưởng bảo hiểm xã hội, cơ chế hưởng và thời gian hưởng trợ cấp từ  bảo hiểm xã hội, các chế độ quy bảo hiểm xã hội

2. Quỹ bảo hiểm xã hội là gì?

Quỹ bảo hiểm xã hội được hiểu đơn giản là kho tài chính mang tính độc lập không có sự liên quan với các ngân sách của nhà nước, tạo nên  từ đóng góp của người tham gia, người được quyền sử dụng lao động và sự giúp đỡ từ bộ máy cơ quan nhà nước.

3. Lợi ích từ bảo hiểm xã hội mang lại.

      Có rất nhiều người trong xã hội chúng ta thường hoài nghi và không muốn đầu tư vào bảo hiểm xã hội vì  họ sợ rằng mức phí để đóng bảo hiểm xã hội khá cao tới  rất cao nhưng lại không hề biết bảo hiểm xã hội có mục đích gì? Tóm lại thực chất của việc đóng bảo hiểm xã hội với mục đích gì?

     Đầu tiên, có thể hiểu bảo hiểm xã hội sẽ giúp những người tham gia được đảm bảo một phần nhỏ về kinh tế khi họ gặp vấn đề rủi ro trong sức khỏe như tai nạn, ốm đau, …

     Thứ hai, bảo hiểm xã hội sẽ giúp hỗ trợ lưu giữ thu nhập trong cuộc sống. Chức năng này được đề ra  ở việc người lao động sẽ rút một phần nhỏ trong thu nhập từng tháng để dể chi  cho những chi phí được hỗ trợ khi gặp rủi ro. Hoặc những người sử dụng lao động cũng sẽ phải chi trả chi phí cho khoản  bảo hiểm xã hội cho người lao động .

Bảo hiểm xã hội giúp ổn định tài chính.
 

Mặt khác, những người lao động có sức khỏe sẽ  đóng góp cho người lao động gặp vấn đề sức khỏe, người lao động trẻ sẽ đóng góp một phần nhỏ cho người lao động lớn tuổi.

     Thứ ba, góp phần tạo sự hỗ trợ, chia sẻ giữa người với người . Mỗi người lao động chỉ phải chi trả một phần nhỏ bé trong tổng thu nhập . Tuy nhiên, số lượng người lao động tham gia lớn sẽ đóng góp thành một quỹ bảo hiểm không hề nhỏ để giúp đỡ cho những người lao động gặp rủi ro.

 Hoặc việc người sử dụng lao động sẽ không phải suy nghĩ  khi người lao động của họ gặp vấn đề khi đang thực hiện công việc.

 Như vậy, bảo hiểm xã hội có khía cạnh kinh tế – xã hội

4. Liệt kê các loại bảo hiểm xã hội

      Có lẽ rất nhiều người trong chúng ta không hề biết bảo hiểm xã hội là những loại bảo hiểm nào? Ở thời điểm này có rất nhiều cách để phân biệt từng loại bảo hiểm xã hội. Theo bộ luật đề ra về các loại bảo hiểm xã hội năm 2014 đã chia bảo hiểm xã hội theo hai loại bao gồm bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm xã hội tự nguyện.

  • Bảo hiểm xã hội bắt buộc 

      Bảo hiểm xã hội bắt buộc là hình thức bảo hiểm do các cơ quan nhà nước đề ra yêu cầu người lao động và người sử dụng lao động phải tham gia

  • Các cơ chế của bảo hiểm xã hội bắt buộc

  • Cơ chế ốm đau

      Khi người tham gia bảo hiểm có vấn đề về sức khỏe như bị ốm đau, tai nạn không do lao động gây ra hoặc tự làm cho sức khỏe yếu đi và có chứng thực từ các cơ quan về y tế có thẩm quyền theo quy định của Bộ Y Tế thì họ sẽ có quyền được hưởng các chế độ về diện ốm đau.

Những lợi ích mà bảo hiểm mang lại.

 Trong trường hợp người lao động tham gia bảo hiểm  đang nuôi dưỡng trẻ dưới 7 tuổi sẽ được ưu tiên về chế độ  nếu được sự xác nhận và đồng ý của nơi thăm khám , chữa bệnh có thẩm quyền.

     Thời gian và chế độ mức hưởng ốm đau sẽ phụ thuộc vào đối tượng là người như thế nào, làm việc trong môi trường đặc biệt hay bình thường. Công việc áp lực, nặng nhọc hay thoải mái , có độc hại ảnh hưởng tới sức khỏe người lao động hay không  hoặc đang công tác ở nơi có trợ cấp khu vực với hệ số từ 0,7 trở lên, bị bệnh nhẹ hay bệnh cần phải chữa trị theo thời gian do Bộ Y Tế ban hành và thời gian tham gia bảo hiểm xã hội.

     Trong khi hưởng chế độ ốm đau và sau khoảng thời gian nghỉ dưỡng, trong vòng 30 ngày kể từ ngày quay lại làm việc nếu sức khỏe người lao động chưa được đảm bảo thì họ sẽ được đặc quyền  nghỉ dưỡng sức tới khi phục hồi sức khỏe.

  • Chế độ dành cho người mang thai

     Theo quy chế được đưa ra tại Điều 30 và Điều 31 của bộ luật Bảo hiểm xã hội trong năm 2014 khi đang tham gia đóng phí bảo hiểm xã hội vào chế độ ốm đau và thai sản sẽ được hưởng theo chế độ thai sản.

    Đối với đối tượng lao động tham gia là nữ, có đầy đủ  các giấy tờ chứng thực để chứng minh có đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản sẽ được hưởng chế độ bao gồm nghỉ khám thai  và các vấn đề liên quan tới thai sản. 

Thêm vào đó, người lao động là nữ khi mang thai hộ, người mẹ nhờ mang thai hộ hoặc người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi cũng sẽ được nghỉ hưởng chế độ thai sản sau khi được làm các giấy tờ để xác thực đủ điều kiện 

  Lao động nữ khi sinh con hoặc nhận con nuôi dưới 06 tháng tuổi sẽ được bảo hiểm chu cấp một phần mức lương cơ sở tại tháng người đó sinh đẻ hoặc nhận nuôi. 

Phụ nữ  hưởng chế độ thai sản 30 ngày trước khi quay lại làm việc mà sức khỏe chưa ổn định hoặc gặp vấn đề về sức khỏe sẽ được nghỉ dưỡng sức từ 05 ngày đến 10 ngày.

Bảo hiểm xã hội và chế độ thai sản

  • Chế độ dành cho tai nạn liên quan tới lao động

      Khi người lao động  đang thực hiện công việc, nhiệm vụ của mình mà gặp tai nạn  thì sẽ được hưởng trọ cấp một hoặc trợ cấp theo từng tháng tùy thuộc mức độ nặng nhẹ và mức độ suy giảm khả năng làm việc của người lao động theo điều khoản tại điều khoản 42 về các luật bảo hiểm xã hội năm 2014 và đủ điều kiện được quy định thuộc Điều 43, Điều 44 

      Người lao động gặp tai nạ trong lao động khi đủ điều kiện hưởng chế độ tai nạn lao động, chế độ bệnh nghề nghiệp  không chỉ được trợ cấp một lần hoặc hàng tháng mà còn có thể được chu cấp phương tiện để hỗ trọ trong việc sinh hoạt đời sống như các phương tiện đi lại , dụng cụ chỉnh hình...

  • Chế độ nghỉ hưu

      Mức lương được bhxh chi trả hàng tháng  của người tham gia đóng bảo hiểm phụ thuộc vào người đó tham gia bảo hiểm xã hội từ khi nào và mức trung bình  tiền lương người đó đã chi trả cho bảo hiểm xã hội .

Với năm 2019,  người lao động nam nghỉ hưu tham gia bảo hiểm xã hội được 17 năm thì sẽ được hưởng 45% tiền lương bình quân số tiền đã chi chả cho bảo hiểm nó là tương đương với đối với nữ giới  nghỉ hưu đã tham gia bảo hiểm xã hội 15 năm. Mức tối đa người lao động được hưởng là 75%và tăng 2% mỗi năm tính từ 45%

     Thời gian được hưởng lương hưu dựa vào quyết định ngày giờ được ghi trong đơn nghỉ việc do người sử dụng lao động và người lao động kí kết  khi người lao động đến tuổi nghỉ sẽ được hưởng lương hưu theo quy định của pháp luật.

      Ngoài ra, nếu như người tham gia đến tuổi được nghỉ hưu nghỉ hưu nhưng chưa đóng đủ thời gian mà bảo hiểm xã hội đưa ra nhưng sau đó lại đi ra nước ngoài định cư hoặc chữa bệnh thì có thể đề nghị các cơ quan bảo hiểm xã hội cấp huyện, thị, xã để giải quyến vấn đề trợ về mức hưởng bảo hiểm xã hội 

Bảo hiểm xã hội và chế độ hưu trí

  • Chế độ sinh tử

 Chế độ sinh tử  hiện nay sẽ giúp người tham gia một phần về chi phí mai táng

 Người lao động đang đóng bảo hiểm  hoặc tạm dừng đóng nhưng có sự cho phép của cơ quan chức năng mà đã tham gia từ 12 tháng trở lên thì người lao động tử nạn trong quá trình làm việc, bệnh do tính chất nghề nghiệp gây ra hoặc chết khi đang được điều trị các vấn đề khi lao động gây ra sẽ được hưởng trợ cấp tai nạn lao động, sẽ được các cơ quan đóng bảo hiểm hỗ trợ chi phí mai táng bằng 10 lần mức lương cơ sở tại tháng người đó xảy ra chuyện.

 Nhân thân  của người tham gia sẽ được nhận trợ cấp khi người đó được tòa án xác nhận đã 

  • Bảo hiểm dành cho người thất nghiệp

      Bảo hiểm thất nghiệp là một trong các chế độ bảo hiểm có hiện nay ở Việt Nam với mục đích hỗ trợ một phần nhỏ chi phí hàng tháng cho người bị mất khả năng lao động hoặc bị mất lương do trong quá trình thất nghiệp. Để được hưởng khoản  trợ cấp thất nghiệp này, người tham gia đã đóng chi phí trong vòng 12 tháng trở lên tới 24 tháng trước khi bị thất nghiệp cho bảo hiểm xã hội .

Trong vòng 3 tháng kể từ ngày thất nghiệp, người tham gia phải hoàn tất thủ tục và nộp đề nghị được chu cấp hàng tháng tại Trung tâm dịch vụ việc làm vơi điều kiện người dó chưa có công việc sau 15 ngày nộp đơn yêu cầu trợ cấp thất nghiệp

    Thời gian được hưởng khoản tiền trợ cấp phụ thuốc vào thời gian mà người đó đóng bảo hiểm thất nghiệp cùng với mức lương sẽ là 60% mức lương bình quân một tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp trong vòng 6 tháng liền kề trước khi thất nghiệp một ưu đãi nữa là họ sẽ đang hưởng chế độ bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật về bảo hiểm y tế.

  • Bảo hiểm tự nguyện

      Bảo hiểm xã hội tự nguyện là hình thức bảo hiểm xã hội cho phép người dân có quyền tham gia hoặc không tham gia. Hơn thế nữa, người tham gia có quyền lựa chọn mức phí muốn đóng  sao cho phù hợp với thu nhập của bản thân của mình và được nhà nước hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện  để người lao động được hưởng các chế độ như nghỉ hư sớm hoặc sinh tử.

Bảo hiểm xã hội và bảo hiểm sinh tử

      Đối với loại hình bảo hiểm tự nguyện, người lao động hằng tháng chỉ phải  đóng 22% mức thu nhập tháng của họ do người lao động lựa chọn để đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất; mức thu nhập tháng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn và cao nhất bằng 20 lần mức lương cơ sở.

      Người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện  có quyền được lựa chọn đóng 3

 tháng một lần, đóng sáu tháng một lần ,12 tháng một lần, thậm chí là đóng 1 lần cho nhiều năm về sau nhưng không cho phép đóng quá 5 năm hoặc có thể đóng một lần cho những năm còn thiếu đối với người tham gia bảo hiểm xã hội đã đủ điều kiện về pháp luật

  • Các chế độ dành cho bảo hiểm  tự nguyện

  • Chế độ nghỉ hưu

      Người lao động thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện có đầy đủ các yếu tố và điều kiện về tuổi tác và mức thời gian tham gia bảo hiểm sẽ được hưởng toàn bộ chế độ dành cho những người nghỉ hưu Mức trợ cấp lương cho người nghỉ hưu hàng tháng phụ thuộc vào độ lâu dài của người tham gia và mức bình quân thu nhập tháng đóng bảo hiểm xã hội.

 Mặt khác , người lao động đóng bảo hiểm cao hơn số năm yêu cầu với tỷ lệ lương hưu sẽ nhận được là 75% sau khi nghỉ hưu , hơn nữa, họ còn được nhận một phần trợ cấp từ khảo bảo hiểm

Ở thời điểm người lao động được hưởng lương hưu được tính từ tháng liền kề sau tháng người tham gia bảo hiểm xã hội đủ điều kiện hưởng lương hưu.

  • Chế độ sinh tử

      Người lao động tham gia bảo hiểm  có thời gian đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện trong thời gian từ 60 tháng trở lên thì người được hưởng lương hưu sẽ có quyền được hưởng mức trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức lương cơ sở tại tháng mà người lao động đã và đang nghỉ hưu đã chết

      Người lao động đang đóng bảo hiểm xã hội hay tạm dừng hoặc bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm, người được hưởng lương hưu khi chết thì người thân có quan hệ trong gia đình sẽ được hưởng các khoản trọ cấp về sinh tử .Mức trợ cấp sinh tử sẽ được hỗ trợ một lần đối với thân nhân của người lao động đang đóng bảo hiểm xã hội hoặc đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội được tính theo số năm đã đóng bảo hiểm xã hội.

>>> Xem thêm các bài viết:

TIN LIÊN QUAN